TÜTÜN VE TÜTÜNÜN TANINMASI
Tütün, patlıcangiller familyasından yıllık bir bitkidir. Altmışın üzerinde çeşidi olan tütün üç alt gruba ayrılmakta ve bu gruplardan Nicotiana Petunıodes’in dışında kalan Nicotiana Tabacum ve Nicotiona Rustica keyif verici özelliği dolayısıyla yetiştirilmektedir.
Tütün, bugün 56 derece Kuzey ve 38 derece Güney enlemleri arasında yetiştirilebilen ve vejetasyon süresi de iklime bağlı olarak 80-100 gün arasında değişebilen bir bitkidir.
Anavatanı Amerika olan tütün bu kıtanın keşfi ile tanınmış ve daha sonra Avrupa kanalıyla Dünya’ya yayılmıştır.
Önceleri dini törenlerde tütsü olarak, sonra süs bitkisi ve ilaç olarak daha sonra pipo, puro, enfiye, çiğneme tütünü, nargile ve sigara şeklinde tüketilmeye başlanmıştır. Bugün yapraklarından nikotin, saplarından selüloz, tohumlarından yağ, çiçeklerinden esans, küllerinden potasyum karbonat gibi maddeler de elde edilen tütün, aleyhindeki yoğun kampanyalara rağmen bazı ülkeler için son derece önemli tarım ve sanayii istihdamı ile ticaret ortamı yaratmıştır. İhracatından elde edilen dövizden başka, ayrıca ithal ve tüketiminden alınan vergilerle birçok ülkenin vazgeçilmez gelir kaynakları arasındadır.
Tütünün kullanılacak maksat veya şekline uygun endüstri ilk maddesi haline getirilmesinde ekolojik şartlar ile uygulanan tarım, hasat, kurutma ve fermantasyon teknolojileri önemli rol oynamaktadır.
Dünyada kullanılış yerleri, üretildiği ülkeler, renkleri gibi kriterlere göre sınıflandırılan tütünlerin kurutma yöntemlerine göre sınıflandırılması genelde aşağıdaki biçimde yapılmaktadır.
KURUTMA YÖNTEMİ
TÜTÜN TİPİ
I- FLUE-CURED VIRGINIA
II- AIR CURED A. Light-Air Cured
BURLEY MARYLAND B. Dark Air Cured
1. Sigara ve diğer maksatlariçin kullanılanlar
ONE SUCKER GREEN RIVER VIRGINIA SUN CURED 2. Puroluklar
KÜBA TÜTÜNLERİ BREZİLYA TÜTÜNLERİ SUMATRA TÜTÜNLERİ FİLİPİN TÜTÜNLERİ AMERİKAN TÜTÜNLERİ III- SUN CURED
A. Oriental
TÜRKİYE TÜTÜNLERİ YUNANİSTAN TÜTÜNLERİ BULGARİSTAN TÜTÜNLERİ B. Semi Oriental ORIENTAL ORİJİNLİ TÜTÜNLER
C. Light-Sun Cured LOKAL TİPLER D. Dark Sun Cured LOKAL TİPLER
IV- FIRE CURED
DARK-AIR CURED ORİJİNLİ TÜTÜNLER FLUE-CURED ORİJİNLİ TÜTÜNLER
Ayrıca Perique, Black-Fat, Hasankeyf ve Tömbeki tütünleri tasnif dışı tütünler diye adlandırılır.
Dünyada tütün tarımı, ekim alanı itibariyle 4.000.000 hektarı bulmaktadır. Dünya tütün üretimi ise 5.800.000 tondur.
II.Dünya savaşına kadar, tiryakiler arasında Türk tütünlerinden yapılmış sigaralar revaçta iken, daha sonra Virginia ve Burley tütünlerinden yapılmış sigaraların tüketimi yaygınlaşmış ve isim yapmıştır. Bugün Dünya sigara endüstrisinde Amerikan tipi, İngiliz tipi, Fransız tipi ve Oriental tip olmak üzere dört harman (sigara) tipinden bahsetmek mümkündür. Dünya sigara pazarının mutlak hakimi ve tüketimi en fazla olanı Amerikan tipidir. Bunu sırasıyla İngiliz ve Fransız tip sigaralar izlemektedir. Amerikan tip sigaraların üretiminde tatlandırma ve kokulandırma işlemleri için mutlak surette Oriental tip tütüne gereksinim vardır. Amerikan tipi sigaralarda kullanılan Oriental tip tütün oranı % 5-20 arasında değişmektedir.
Türkiye tütün üreticisi ülkeler içinde yaklaşık % 2,8’lik payı ile 6’ncı, tütün ihracatçısı ülkeler içinde ise yaklaşık % 4’lük payı ile 8’inci sırada yer almaktadır.